İslam Kültür Atlası

Yazar
Luis Lamia El-Faruki, İsmail Raci El-Faruki
Çeviri
Zerrin Kibaroğlu, Mustafa Okan Kibaroğlu
Yayınevi
İnkılab Yayınları
Dil
Türkçe
Sayfa s.
542

İslâm'ın kültür ye medeniyeti hakkında yazılar yazmış olan Batılı ve Müslüman ilim adamlarının çoğu konuya ya bölgesel ya da kronolojik olarak yaklaşmışlardır. Bilgileri farklı bölgelere göre bölüp belirli bir bölgenin tarihinin değişik özelliklerini vurgulayan Batılı yazarların gözde metodu bölgesel sınıflandırmadır. Kronolojik sınıflandırma ise ellerindeki bilgileri tek bir dönemin veya birbirini takip eden dönemlerin temel olaylarına ve başarılarına göre düzenleyen Müslüman yazarların tercihidir. Fakat her ikisi de İslâmî kültür ve medeniyetin özünü hesaba katmamanın çok vahim bir eksiklik olduğunu itiraf ederler. Coğrafî düzenlemenin, bölgeleri birleştiren ve onları İslâm'ın tek dünyasının kısımları yapan ve böylece İslâmî kültür ve medeniyetin birleştirici parçaları haline gelmelerini sağlayan elemanı eksiktir. Diğer yandan, kronolojik yaklaşım, yüzyılların hâdise ve nesilleri boyunca ısrarlı bir biçimde süregelen ve ifadelerin gözkamaştırıcı farklılıklarının yaşayan kültür ve medeniyet potasında dövüldüğü özellikleri gözardı eder. İslâm üzerine yazılmış, coğrafî tasnifleri tarihî olanlarla birleştiren başka kitaplar mevcutsa da, bunlar da sadece iki metodun eksikliklerini biraraya getirmede başarılı olmuşlardır.

Bu eksikliklerin giderilmesi; gözlemcinin, önceden belirlenmiş bir kalıba sokmak yerine, fenomenlerin kendi kendilerini ifade etmelerine izin veren ve verilerin, özün asıl görünümünün tam olarak anlaşılmasını sağlayan fenomenolojik bir yaklaşımı benimsemesiyle mümkündür. Fe-nomenolojik metodun bu temelleri Müslüman âlim Ebû'r-Reyhân el-Birûnî (440/1048) tarafından biliniyordu ve Hind dini ve kültürü üzerinde yazdığı klasik eserinde inceden inceye uygulanmıştı. Kurduğu metodolojik esaslar Müslümanlar tarafından uzun bir karşılaştırmalı öğretim ve yazı geleneği boyunca devam ettirildi. Fenomenolojik metod, Batı felsefesine ilk olarak Edmund Husserl, ahlâk ve din ilmi alanına ise Max Scheler tarafından tanıtıldı. Son zamanlarda metod, The Journal of the History of Religions'm basılması ve Mircea Eliade'in Chicago Üniversitesi'ndeki Karşılaştırmalı Dinler Kürsüsü'ne tayiniyle rağbet kazanmıştır.
(Giriş'ten)


Kitaba sahip olanları ve isteyenleri sadece UKitap üyeleri görebilir.